پایگاه خبری تحلیلی بانگ بیشه؛ رضوان پاک منش – کامران فرمان‌پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، با تأکید بر اهمیت صیانت از سرمایه‌های طبیعی استان، جنگل‌ها، مراتع، تالاب‌ها و زیستگاه‌های حیات وحش را از مهم‌ترین ظرفیت‌های زیست‌محیطی لرستان دانست و بر ضرورت حفاظت مستمر از این منابع ارزشمند تأکید کرد.
وی با اشاره به جایگاه طبیعی لرستان در پهنه زاگرس اظهار کرد: این استان از ظرفیت‌های کم‌نظیر طبیعی برخوردار است و جنگل‌ها، مراتع و زیستگاه‌های آن بخش مهمی از سرمایه طبیعی منطقه زاگرس را تشکیل می‌دهند؛ سرمایه‌ای که حفاظت از آن، علاوه بر حفظ تعادل اکولوژیک، در صیانت از منابع ژنتیکی و پایداری زیست‌بوم‌های منطقه نیز اهمیت دارد.
به گفته فرمان‌پور، حدود ۴۶۰ هزار هکتار از عرصه‌های استان در قالب مناطق تحت مدیریت محیط زیست و مناطق شکار و صید ممنوع قرار دارد. حفاظت از این پهنه گسترده با استفاده از ظرفیت حدود ۲۰ پاسگاه محیط‌بانی و نزدیک به ۱۲۰ محیط‌بان دنبال می‌شود؛ نیرویی که باید در شرایط جغرافیایی دشوار و در گستره‌ای وسیع، مسئولیت نظارت بر منابع طبیعی و مقابله با تخلفات زیست‌محیطی را بر عهده داشته باشد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به تنوع زیستی استان افزود: تاکنون حدود ۴۰۰ گونه جانوری و یک‌هزار و ۷۶۰ گونه گیاهی در لرستان گزارش شده است. این تنوع زیستی، اهمیت حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی و ذخایر ژنتیکی زاگرس را دوچندان می‌کند و ضرورت مدیریت علمی و مستمر این عرصه‌ها را نشان می‌دهد.
کمبود محیط‌بان؛ حلقه محدودکننده حفاظت از طبیعت لرستان
با وجود گستردگی مناطق طبیعی و اهمیت زیستگاه‌های لرستان، کمبود نیروی انسانی همچنان یکی از چالش‌های جدی حفاظت از این عرصه‌ها به شمار می‌رود؛ چالشی که در مناطق کوهستانی و سخت‌گذر، ابعاد پیچیده‌تری پیدا می‌کند.
فرمان‌پور با اشاره به شرایط فعالیت محیط‌بانان اظهار کرد: تعداد نیرو‌های موجود متناسب با وسعت و ویژگی‌های جغرافیایی مناطق تحت مدیریت نیست و همین مسئله، انجام مأموریت‌های حفاظتی را دشوارتر می‌کند.
وی افزود: محیط‌بانان علاوه بر کمبود نیرو، برای انجام مؤثر مأموریت‌های خود به خودرو‌های مناسب، تجهیزات تخصصی، پوشاک و کفش متناسب با شرایط منطقه و حمایت‌های قانونی و قضایی نیاز دارند.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، فعالیت در مناطق کوهستانی و ناهموار استان، دسترسی به برخی زیستگاه‌ها را دشوار می‌کند و ضرورت برخورداری از امکانات مناسب برای پایش، گشت‌زنی و مقابله با تخلفات را افزایش می‌دهد.
فرمان‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تقویت توان عملیاتی این مجموعه گفت: در دوره اخیر، بخش قابل توجهی از ناوگان خودرویی اداره کل نوسازی شده و خودرو‌های جدیدی برای استفاده در مناطق مختلف استان تأمین شده است. همچنین تلاش شده تجهیزات مورد نیاز محیط‌بانان تقویت و ابزار‌های جدید برای پایش و حفاظت از مناطق طبیعی به کار گرفته شود.
وی همکاری دستگاه قضایی، نیروی انتظامی و سایر نهاد‌های مسئول را نیز در برخورد با تخلفات زیست‌محیطی ضروری دانست و بر تداوم حمایت‌های بین‌بخشی برای افزایش اثربخشی اقدامات حفاظتی تأکید کرد.
از دوربین‌های هوشمند تا پهپاد؛ فناوری در خدمت حفاظت از حیات وحش
یکی از محور‌های مهم برنامه‌های محیط زیست لرستان، توسعه ابزار‌های نوین برای نظارت بر مناطق تحت مدیریت و افزایش توان شناسایی تخلفات است؛ رویکردی که می‌تواند در کنار فعالیت میدانی محیط‌بانان، بخشی از محدودیت‌های ناشی از کمبود نیروی انسانی را کاهش دهد.
فرمان‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در این زمینه اظهار کرد: استفاده از دوربین‌های ثابت و سیار، پایش آنلاین مناطق و بهره‌گیری از پهپاد‌ها از جمله برنامه‌هایی است که با هدف افزایش توان نظارتی و شناسایی سریع‌تر تخلفات زیست‌محیطی دنبال می‌شود.
وی توضیح داد: دوربین‌های نصب‌شده امکان رصد مستمر بخش‌هایی از مناطق حفاظت‌شده را فراهم کرده‌اند و پهپاد‌ها نیز می‌توانند در پایش زیستگاه‌ها، شناسایی تخلفات و پشتیبانی از فعالیت محیط‌بانان نقش مؤثری ایفا کنند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به ظرفیت فناوری‌های جدید افزود: حرکت به سمت استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل تصاویر و شناسایی گونه‌های جانوری می‌تواند در ارتقای دقت پایش و مدیریت بهتر مناطق طبیعی مؤثر باشد.
به گفته وی، توسعه این ابزار‌ها زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که در کنار حضور میدانی نیرو‌های حفاظتی، آموزش تخصصی و برنامه‌ریزی مناسب قرار گیرد.
فرمان‌پور تأکید کرد که فناوری به‌تنهایی جایگزین محیط‌بانان نمی‌شود، اما می‌تواند با افزایش سرعت شناسایی تهدید‌ها و فراهم کردن امکان نظارت مستمر بر بخش‌هایی از مناطق، توان حفاظتی مجموعه را تقویت کند.
کاهش ۹۰ تا ۹۵ درصدی آتش‌سوزی؛ مشارکت مردم در خط مقدم حفاظت
یکی از مهم‌ترین خبر‌های اعلام‌شده از سوی مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، کاهش چشمگیر آتش‌سوزی در مناطق تحت مدیریت این اداره کل در سال جاری است؛ موضوعی که در حفاظت از جنگل‌ها، مراتع و زیستگاه‌های طبیعی اهمیت ویژه‌ای دارد.
فرمان‌پور اعلام کرد: بر اساس گزارش ارائه‌شده، میزان آتش‌سوزی در مناطق تحت مدیریت اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان در سال جاری حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش یافته است.
وی مشارکت مردم، آموزش جوامع محلی، همکاری تشکل‌های زیست‌محیطی، همراهی دهیاری‌ها و توجه طبیعت‌گردان به اصول حفاظت از محیط زیست را از عوامل مؤثر در این کاهش عنوان کرد.
به گفته فرمان‌پور، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، ارتباط مستمر با ساکنان مناطق طبیعی، اطلاع‌رسانی درباره خطرات آتش‌سوزی و تقویت تجهیزات اطفای حریق، در افزایش آمادگی و جلب مشارکت عمومی نقش داشته است.
وی با تأکید بر اهمیت این موضوع در مناطق زاگرسی افزود: حفاظت از جنگل‌ها و زیستگاه‌های طبیعی تنها با امکانات دولتی امکان‌پذیر نیست و همراهی مردم و فعالان محیط زیست می‌تواند در پیشگیری از حریق و کاهش خسارت‌های ناشی از آن تعیین‌کننده باشد.
کاهش اعلام‌شده آتش‌سوزی می‌تواند نشانه‌ای امیدوارکننده از تأثیر اقدامات پیشگیرانه و همکاری‌های محلی باشد؛ با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر این روند، بررسی آمار پایه، تعداد حریق‌ها، مساحت عرصه‌های سوخته و دوره زمانی مقایسه نیز اهمیت دارد.
ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون رامسر؛ مسئولیت تازه برای حفاظت از یک زیستگاه ارزشمند
ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون بین‌المللی رامسر، از دیگر موضوعاتی بود که مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان به آن اشاره کرد و آن را یکی از رویداد‌های مهم حوزه محیط زیست استان دانست.
فرمان‌پور اظهار کرد: این دستاورد حاصل تلاش مجموعه محیط زیست، کارشناسان، فعالان زیست‌محیطی و سایر افرادی است که برای معرفی و حفاظت از ارزش‌های طبیعی این پهنه آبی مشارکت داشته‌اند.
کنوانسیون رامسر، چارچوبی بین‌المللی برای حفاظت از تالاب‌ها و بهره‌برداری خردمندانه از آنهاست. قرار گرفتن یک زیستگاه آبی در این چارچوب، اهمیت حفاظت از منابع آب، زیستگاه‌های وابسته و گونه‌های گیاهی و جانوری آن را برجسته‌تر می‌کند.
دریاچه گهر به‌عنوان یکی از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده لرستان، علاوه بر ارزش اکولوژیک، از ظرفیت‌های مهم طبیعت‌گردی استان نیز برخوردار است. همین ویژگی، ضرورت ایجاد توازن میان استفاده گردشگری و حفاظت از محیط طبیعی را افزایش می‌دهد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به اهمیت این رویداد برای آینده منطقه افزود: ثبت دریاچه گهر، مسئولیت حفاظت از این زیستگاه ارزشمند را افزایش می‌دهد و ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای مدیریت و صیانت از آن را یادآوری می‌کند.
مدیریت پسماند گردشگران، جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی، کنترل فشار بر زیستگاه‌ها و افزایش آگاهی بازدیدکنندگان از جمله موضوعاتی است که در حفاظت بلندمدت از مناطق طبیعی گردشگری اهمیت دارد.
هشدار به کشاورزان؛ سوزاندن کاه و کلش ممنوع است
در کنار حفاظت از زیستگاه‌ها و حیات وحش، مقابله با آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی نیز از مسئولیت‌های مهم اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان به شمار می‌رود؛ مسئولیتی که در فصل برداشت محصولات کشاورزی، با موضوع سوزاندن بقایای گیاهی مزارع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
فرمان‌پور با اشاره به افزایش احتمال وقوع این تخلف در فصل برداشت، به‌ویژه در پاییز، اظهار کرد: سوزاندن کاه و کلش و بقایای محصولات کشاورزی می‌تواند آلودگی هوا را تشدید کند و پیامد‌های نامطلوبی برای سلامت مردم و محیط زیست به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به ممنوعیت قانونی این اقدام گفت: بر اساس ماده ۲۰ قانون هوای پاک، سوزاندن بقایای گیاهی مزارع ممنوع است و متخلفان مشمول برخورد قانونی می‌شوند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان افزود: در همین راستا، گشت‌های مشترکی با همکاری جهاد کشاورزی برای شناسایی متخلفان انجام شده و پرونده برخی از افراد شناسایی‌شده نیز برای پیگیری قانونی در دستور کار قرار گرفته است.
سوزاندن بقایای گیاهی علاوه بر انتشار آلاینده‌ها و ذرات معلق، می‌تواند کیفیت هوا را کاهش دهد و برای گروه‌های حساس، از جمله کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های تنفسی، خطرآفرین باشد.
فرمان‌پور از کشاورزان خواست به جای آتش زدن بقایای محصولات، از روش‌های اصولی و سازگار با محیط زیست برای مدیریت آنها استفاده کنند و سلامت عمومی و کیفیت هوای منطقه را در تصمیم‌گیری‌های خود مدنظر قرار دهند.
مقابله با آلودگی‌ها؛ مأموریتی فراتر از حفاظت از جنگل و حیات وحش
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با تشریح دو حوزه اصلی فعالیت این مجموعه گفت: حفاظت از طبیعت و تنوع زیستی، در کنار کنترل آلودگی‌های محیط زیست انسانی، از مهم‌ترین مسئولیت‌های این اداره کل است.
به گفته وی، آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های صنعتی، مدیریت نامناسب پسماند‌ها و زباله‌ها و دیگر آلاینده‌های انسانی، از جمله موضوعاتی هستند که به نظارت مستمر و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارند.
این رویکرد نشان می‌دهد که مأموریت محیط زیست تنها به حفاظت از گونه‌های جانوری و عرصه‌های طبیعی محدود نیست، بلکه کیفیت زندگی شهروندان، سلامت عمومی و مدیریت صحیح منابع و پسماند‌ها را نیز در بر می‌گیرد.
فرمان‌پور بر ضرورت همکاری نهاد‌های مسئول برای کنترل آلاینده‌ها و کاهش آثار مخرب فعالیت‌های انسانی تأکید کرد؛ موضوعی که تحقق آن به نظارت مؤثر، رعایت الزامات قانونی و همراهی واحد‌های صنعتی، کشاورزان و شهروندان وابسته است.
حفاظت از طبیعت؛ مسئولیتی که از مردم آغاز می‌شود
فرمان‌پور در پایان با تأکید بر اینکه حفاظت از محیط زیست تنها وظیفه یک دستگاه دولتی نیست، اظهار کرد: همه شهروندان در قبال محیط پیرامون خود مسئولیت دارند و حفظ منابع طبیعی، جنگل‌ها، تالاب‌ها و گونه‌های گیاهی و جانوری بدون همراهی مردم امکان‌پذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به اهمیت حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده افزود: طبیعت سرمایه‌ای امانت‌گرفته‌شده است و باید به‌گونه‌ای از آن مراقبت کنیم که نسل‌های بعد نیز بتوانند از این منابع ارزشمند بهره‌مند شوند.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، رها نکردن زباله در طبیعت، جلوگیری از تخریب زیستگاه‌ها، خودداری از روشن کردن آتش در مناطق پرخطر، پرهیز از سوزاندن بقایای کشاورزی و گزارش تخلفات زیست‌محیطی، از جمله اقداماتی است که هر شهروند می‌تواند برای حفاظت از محیط زندگی خود انجام دهد.